کد مطلب : ‌10170

سربرآوردن مس از اسید و میکروب

بیولیچینگ امروز دیگر به‌عنوان یکی از روش‌های قابل توجه برای فرآوری بخشی از فلزات مورد استفاده است. گفتگوی «عصرمس آنلاین» با دکتر «محمد رنجبر»، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید باهنر کرمان را در این زمینه می‌خوانید.

امیر کریمی

بیولیچینگ امروز دیگر به‌عنوان یکی از روش‌های قابل توجه برای فرآوری بخشی از فلزات مورد استفاده است. شرکت ملی صنایع مس ایران نیز برای فرآوری مس چند سالی است که به این روش روی آورده است. دکتر «محمد رنجبر»، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید باهنر کرمان ازجمله مشاوران شرکت ملی صنایع مس ایران در زمینه بیولیچینگ بوده است. گفتگوی «عصرمس آنلاین» با دکتر رنجبر درباره این روش جدید فرآوری مس را در ادامه می‌خوانید.


• شما یکی از پروژه‌های ممتاز شرکت ملی صنایع مس ایران یعنی بیولیچینگ را در سال‌های اخیر به سرانجام رساندید. در مورد خصوصیات این پروژه کمی توضیح دهید.


خاک‌های باطله در فرایندهای کلاسیک غیرقابل استفاده هستند و کمتر از 3 دهم مس دارند. با این روش منحصر به فرد توانایی استخراج مس از خاک‌‌های باطله به دست آمد. در یک دوره تقریبا یک ساله که بر اساس این روش بالای 80 درصد مس در شرکت مس استحصال شد.

پروژه بیولیچینگ در مورد خاک‌های کم‌عیار کالکوپریتی شرکت مس بود. این خاک‌ها پیش از اجرای پروژه باطله محسوب شد و مورد استفاده نبود. با اجرای پروژه بیولیچینگ پس از یک دوره تحقیقاتی یک هیپ 2000 تنی مورد آزمایش قرار گرفت. تا به امروز چنین تناژ خاک کالکوپریتی به این روش استحصال نشده است. بر اساس همین دستاورد هیپ‌های کم عیار 100 هزار تنی کالکوپرتی در مجتمع سرچشمه در برنامه بلندمدت قرار گرفته است.


• لیچینگ به زبان ساده چیست؟
لیچینگ به معنی حل کردن به وسیله یک عامل یا حلال مناسب است. خاک‌های اکسیدی به خوبی در عامل‌های اسیدی حل می‌شوند. در کشور ما نیز از سال‌های گذشته این روش به خوبی اجرا می‌شود. با این وجود خاک‌های سولفیدی مانند خاک کالکوپریتی در منابع اسیدی حلایت بالا ندارد و نیاز به یک کاتالیزور باکتریایی است. از این بابت با یک سری باکتری‌های بومی غربالگری شده، کار را شروع کردیم و تا مرحله نیمه صنعتی هیپ 2000 تنی پیش رفتیم. در صورتی که بخواهیم از نگاه مکانیسیمی این فرایند را توصیف کنیم باید نام آن را فرآیند «یبوالکتروشیمیایی» گذاشت. بر این اساس از زهاب‌های مجتمع مس سرچشمه یک سری باکتری‌ها جدا کرده و رشد دادیم. این باکتری‌ها سازگار و غربالگری شدند. در نهایت یک فرآیند تدوین و برنامه‌ریزی شد که پس از 10 سال مراحل مختلف پروژه به نتیجه مطلوب رسید.


• میزان بهره‌وری و موفقیت در این پروژه به چه میزان بود؟
خاک‌های باطله در فرایندهای کلاسیک غیرقابل استفاده هستند و کمتر از 3 دهم مس دارند. با این روش منحصر به فرد توانایی استخراج مس از خاک‌‌های باطله به دست آمد. در یک دوره تقریبا یک ساله که بر اساس این روش مدت زمان معقول و متعارفی است، بالای 80 درصد مس استحصال شد.


• این پروژه چه مدت و در هر مرحله چقدر به طول انجامید؟
طرح نهایی تا نیمه صنعتی شدن تقریبا 2 سال طول کشید اما از پایه و شناسایی باکتری چیزی در حدود 8 سال به طول انجامید. در مجموع اجرای پروژه  10 سال زمان برد. در عرف جهانی این زمان کوتاهی برای ایجاد و به نتیجه رساندن یک تکنولوژی جدید محسوب می‌شود.  از سوی دیگر پروژه کاملا با دانش ملی انجام شد و هیچ وابستگی به خارج ندارد. این پروژه با تمامی این شاخص‌ها به نحو خوب اجرا شد که بازدیدکنندگان مختلفی از کشورهای متفاوت داشت و از سوی آنان تایید شد. از آنجای که پروژه با حمایت شرکت ملی صنایع مس ایران بود، به این شرکت واگذار شد. بر این اساس شرکت هیپ‌های 100هزارتنی را در برنامه خود قرار داد. همینطور  این پروژه با کمک دانشجویان کارشناسی ارشد و دکترایی انجام گرفت که بعضا امروز استاد  و عضو هیات‌های علمی دانشگاه‌هایی چون صنعتی اصفهان هستند.


• پروژه مشابه‌ای نیز در مورد کنسانتره کالکوپریت انجام شد؟
بله. به موزات این پروژه روی کنسانتره‌های کالکوپریتی نیز کار شد. فرآیند معمول کنسانتره 30 درصد، ذوب است. بر اساس اطلاعات و دانش گذشته فرآیند «بیولیچینگ مخزنی» آماده شد تا دیگر با مشکلات پیرومتالوژی مانند مصرف بالای انرژی یا آلودگی محیط‌زیست مواجه نباشیم. این پروژه در حال حاضر در مرحله پایلوت در مجتمع سونگون در حال پیگیری است. در این روش لیچینگ در راکتورها یا مخازن انجام می‌شود. این روش نیز روشی بیولوژیکی و الکتروشیمیایی است و مشابه روشی است که در بیولیچینگ در هیپ انجام می‌شود با این تفاوت که روی کنسانتره کالکوپرتی مس صورت گرفته است. در این پروژه در مقیاس پیوسته آزمایشگاهی نزدیک 97 درصد بهره‌وری به دست آمد که معیار بسیار بالای است. این معیار قابل مقایسه با فرآیند ذوب و حتی بالاتر از آن است. نام روش ترکیبی «بیوالکتروشیمیایی» بر این نوع استحصال گذاشته شده است. 

نام‌ :
ایمیل :
نمایش داده نمی‌شود
متن :
 
عضویت در خبرنامه
نام‌ و نام‌خانوادگی:
ایمیل :
مس پرستلگرام
به نظر شما سایت عصر‌مس‌آنلاین بهتر است بیشتر به چه مطالبی بپردازد؟