کد مطلب : ‌10627
مروری بر عملکرد شرکت‌های بزرگ تولیدکننده مس در دوران افول قیمت

تضمین بقای شرکت‌ها با کاهش بهای تمام‌شده

عصرمس آنلاین: مس در سال‌های گذشته بازار بی‌رونقی داشت. اگرچه زمزمه‌های تغییر در قیمت به گوش می‌رسد اما مس تا رسیدن به قیمت 8000 دلاری چهار سال پیش خود هنوز راه زیادی دارد. با اقدامات شرکت‌های مسی دنیا در سال‌های سخت رکود آشنا شوید.

شرایط بازار فلزات، به‌ویژه مس، به‌گونه‌ای است که بسیاری از تولیدکنندگان مس بر طرح‌های افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه‌های جانبی، کاهش سریع هزینه‌های عملیاتی و کاهش بهای تمام‌شده متمرکز شده‌اند. ضمن اینکه برخی از شرکت‌ها برنامه‌های توسعه‌ای، برنامه‌های توسعه راهبردی طولانی‌مدت و حتی افزایش تولید را نیز در کوتاه‌مدت متوقف کرده‌اند؛ زیرا با کاهش بهای مس، تامین مالی طرح‌های توسعه‌ای با مشکل مواجه خواهد شد و در این صورت، شرکت‌ها قادر به سرمایه‌گذاری و صرف هزینه در طرح‌های توسعه‌ای خود نخواهند بود. بنابراین، اغلب طرح‌ها در زمینه کاهش بهای تمام‌شده مس و نیز افزایش حاشیه سود خواهند بود. همسو با شرکت‌های بزرگ، شرکت ملی صنایع مس ایران نیز استراتژی کاهش هزینه‌ها و نیز افزایش بهره‌وری را سرلوحه اقدامات خود قرار داد و توانست بر بخشی از مشکلات خود فائق آید.
از سال 2010 که بهای فلز مس به بالاترین رقم تاریخی خود یعنی 10 هزار دلار در هر تن رسید، کمتر کسی پیش‌بینی می‌کرد که طی سال‌های آینده، قیمت مس به کمتر از نصف کاهش یابد و حتی به 4300 دلار در هر تن نیز برسد. در کنار آن، از ابتدای سال 2016، با افزایش تولید و عرضه، ذخایر بورس لندن به‌طور قابل‌توجهی افزایش یافت و بر قیمت مس بیش از پیش فشار آورد. برای نمونه، در ابتدای سال 2016 و در ماه ژانویه، میزان ذخایر بورس لندن در حدود 235 هزار تن بود، که این میزان حتی در ماه آگوست به بیش از 450 هزار تن نیز رسید که باعث فشار مضاعف بر قیمت مس شد. با این حال، شرایط کنونی برای بازار مس و تولیدکنندگان بزرگ این فلز چندان مناسب نیست؛ ضمن اینکه تولیدکنندگان مس از هر راهی برای سبقت‌گرفتن از یکدیگر، کسب سهم بازار و نیز تولید رقابتی بهره می‌گیرند. حتی بسیاری از تولیدکنندگان بزرگ، برای اینکه بتوانند سود بیشتری را در شرایط افزایش قیمت کسب کنند، طرح‌های توسعه با ارزش چندین میلیارد دلار را برنامه‌ریزی کردند تا با افزایش تولید، سهم بازار را از آن خود کنند. این در شرایطی رخ داد که طی سه سال گذشته درآمد ناشی از مس شرکت‌های تولیدکننده با کاهش قابل‌توجه نیز مواجه شد و برخی از تولیدکنندگان را در شرایطی دشوار قرار داد.

علاوه بر موارد یادشده، که به درآمدهای اساسی شرکت‌های بزرگ تولیدکننده مس ضربه وارد آورد، افت ادامه‌دار درآمدهای ناشی از محصولات جانبی نیز معضل دیگری است که شرکت‌های تولیدکننده را هم تحت فشار قرار داده است. این باعث شده است که تولیدکنندگان در اندیشه سرعت بخشیدن به روند کاهشی هزینه‌های داخل سایت بیفتند یا اینکه آن را سرعت بخشند. گزارش‌های سه‌ماهه و سالانه شرکت‌های مسی، حاکی از آن است که درآمدهای غیرمسی طی ماه‌های اکتبر تا دسامبر افت 6درصدی را شاهد بودند؛ به‌گونه‌ای که بهای اکسید مولیبدن، که در کمترین میزان خود در 10 سال گذشته قرار داشت، در سه ماهه پایانی سال 2015 به کمتر از پنج دلار بر پوند سقوط کرد. حتی در این دوره، قیمت طلا نیز به پایین‌ترین بهای خود در 6سال گذشته رسید. به محصولات یادشده باید کبالت را نیز اضافه کرد که با کاهش 8000 دلاری، قیمتش در طول سه ماهه پایانی سال 2015 کاهش یافت و سال گذشته را در سطوح قیمتی کمتر از 22هزار دلار در هر تن به پایان رساند، که در حدود 30درصد پایین‌تر از بهای آن طی ماه‌های ژوئن تا آگوست بود. با این حال، پس از دوره یادشده، قیمت‌ها تا حدودی بهبود یافتند.

کاهش تدریجی عیار در معادن مس
یکی از عوامل کلیدی مربوط به هزینه، تولید مس به ازای هر تن سنگ معدن است. سطح عیار کانه‌های مس از سال 2007 تاکنون به‌تدریج کاهش یافته است. کاهش عیار در عملیات‌های تغلیظ از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در سال 2007، میانگین سطح عیار کانه‌ها در شیلی 31 درصد بالاتر از متوسط جهانی بود، در حالی که تا سال  2015، به 18 درصد کاهش یافت. هرچند در سال 2009 اندکی افزایش عیار رخ داد، اما این موضوع ناشی از تعطیلی در معادن قدیمی یا شروع معادن جدید با عیار بالا بود. مشابه با آن، در سال 2013، افزایش عیار ناشی از بهبود در کشورهای شیلی، اندونزی و ایالت متحده بود.
با وجود دو روش بهبود سطح عیار کانه‌ها، انتظار می‌رود عیار کانه‌ها همچنان کاهش یابد. حتی در سال 2016، با وجود تعطیلی عملیات‌های فراوری کانه‌هایی با سطح عیار کم و تغییرات در برنامه‌های معدنی به‌منظور فراوری سنگ معدنی عیار بالا برای تولید بیشتر و کاهش هزینه، انتظار می‌رود عیار کانه‌ها کاهش یابد.
کاهش هزینه‌های سایت معدن
هزینه‌های سایت معدن را سه عامل کلیدی تعیین می‌کنند: هزینه‌ها‌ برای هر تن سنگ معدن، تولید مس به ازای هر تن سنگ معدن و درآمد‌ حاصل از محصولات جانبی. در سطح معدن، هزینه به ازای هر تن سنگ معدن، شاخص مناسبی برای کاهش هزینه‌ها محسوب می‌شود؛ زیرا این مسئله به‌طور مستقیم به قیمت محصولات جانبی یا تغییر سطح عیار کانه‌ها یا بازیابی آ‌ن‌ها بستگی ندارد.
طی سال‌های اخیر، هزینه‌های سایت به ازای هر تن سنگ معدن افزایش یافت؛ به‌گونه‌ای که در سال‌های 2009 و 2012، سالانه افزایش 33 یا 10 درصدی رخ داد. اما پس از سال 2012، هزینه‌های سایت به ازای هر تن سنگ معدن شروع به کاهش کرد: در ابتدا، در سال 2013، افتی ملایم داشت، در سال بعد، کاهشش بیشتر شد و در سال 2015، شدت بیشتری یافت؛ زیرا هزینه نهاده‌های کلیدی کاهش یافت، تغییرات نرخ‌های ارز به سود کشورهای تولیدکننده مس شد و قیمت پایین مس اقدامات کاهش هزینه‌ای را افزایش داد. طی سال‌های 2012 تا 2015، هزینه‌های سایت به ازای هر تن سنگ معدن 18 درصد کاهش یافت. بیشترین کاهش 12 درصد بود که در سال 2015 رخ داد.
انتظار می‌رود که در سال 2016، هزینه‌های استخراج، که تقریباً نیمی از هزینه‌های سایت را شامل می‌شود، 15 درصد افت کند. هزینه‌های فراوری، که 42 درصد از کل هزینه‌های سایت را به خود اختصاص می‌دهند، طبق انتظارات، هفت درصد کاهش می‌یابند، در حالی که هزینه‌های کلی و هزینه‌های زیرساختی، که 15 درصد از کل هزینه‌های سایت به ازای هر تن سنگ معدن را در بر می‌گیرند، حدوداً 11 درصد افت خواهند کرد.

کاهش هزینه‌های اساسی؛ اولین اقدام شرکت‌ها
به دلیل افت قیمت فلزات اساسی که از ابتدای سال 2016 شدت گرفت، بسیاری از شرکت‌های بزرگ تولیدکننده، استراتژی کاهش هزینه‌‌ها را در طی سال‌های 2015 تا 2016 در دستور کار خود قرار داده‌اند. شرکت‌هایی همچون کودلکو، آنگلوآمریکن، فری پورت و بی‌اچ‌پی بیلیتون، با توجه به کاهش شدید بهای فلزات و نیز زیان چندین میلیارد دلاری طی دو سال اخیر، مهم‌ترین استراتژی خود را افزایش بهره‌وری و کاهش بهای تمام‌شده محصول تعریف کردند. به همین منظور، شرکت‌های بزرگ تولیدکننده، با ارائه طرح‌های ابتکاری، زمینه‌هایی را برای دست‌یابی به هدف کاهش هزینه‌ها اتخاذ کردند. در این مسیر، برخی از شرکت‌ها برخی از واحدهای بسیار پرهزینه خود را به‌طور موقت تعطیل کردند یا عملیات‌های معدنی پرهزینه و کم‌سود را از اقدامات خود خارج کردند. دو شرکت فری پورت و گلنکور برخی از معادن خود را در آمریکای جنوبی و آفریقا موقتاً به حالت تعطیل درآوردند که با این اقدام، شرکت فری پورت حدود 24 درصد و گلینکور حدود 28 درصد از هزینه‌های تولید خود را کاهش دادند. برخی دیگر از شرکت‌ها همچون کودلکو اعتقادی به تعطیلی معادن نداشته و فقط هزینه‌های عملیاتی خود را به میزان 9 درصد کاهش داده و برخی از سرمایه‌گذاری‌های خود در زمینه طرح‌های توسعه‌ای را متوقف کرده‌اند؛ به‌طوری که اخیراً کودلکو نیز اعلام کرد که در حدود 25/2 میلیارد دلار از سرمایه‌گذاری‌های خود را در زمینه طرح‌های توسعه‌ای به تاخیر می‌اندازد. این اقدام کودلکو در راستای کاهش هزینه‌های سرمایه‌ای و افزایش درآمدهای اساسی صورت گرفته است. در همین حال، کودلکو از ابتدای سال 2016 حدود 18 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری جدید تا سال 2025 تعریف کرده بود که با کاهش دومیلیارد دلاری، به کمتر از 16 میلیارد دلار خواهد رسید.
برخی دیگر از تولیدکنندگان مس نیز سیاست تعدیل نیرو را در پیش گرفتند که در این رابطه می‌توان شرکت‌های بی‌اچ‌پی بیلیتون و آنگلوآمریکن را نام برد. با این حال، بر خلاف سال 2014، هزینه‌های نیروی کار در سال 2015 کاهش شدیدی را شاهد بود؛ زیرا بسیاری از شرکت‌ها در تلاش بودند تا بهره‌وری نیروی انسانی خود را افزایش دهند. علاوه بر این، با توجه به اینکه هزینه‌های نیروی کار بیشتر از سایر هزینه‌ها بود، از تغییرات نرخ ارز سود می‌بردند. هرچند، با توجه به شرایط موجود، به نظر می‌رسد که نیروی کار نقش چندانی در صرفه‌جویی‌های هزینه‌ای در سال 2016 ایفا نکند، استراتژی کاهش هزینه‌های نیروی انسانی همچنان از مهم‌ترین استراتژی‌های هزینه‌ای محسوب می‌شود.

اقدامات شرکت ملی صنایع مس ایران در راستای کاهش بهای تمام‌شده
شرکت ملی صنایع مس ایران نیز، همانند دیگر شرکت‌های معدنی، در سال‌های اخیر از رکود ایجادشده در بازار و نیز کاهش شدید قیمت محصولات معدنی زیان دیده بود و با مشکلاتی دست‌وپنجه نرم می‌کرد. بنابراین، همانند سایر شرکت‌های بزرگ، دست به اجرای اقدامات اصلاحی به‌منظور کاهش بهای تمام‌شده و نیز حفظ بقای خود زد. بدین ترتیب، با اجرای برخی اقدامات در سال 1394، شرکت ملی مس توانست بسیاری از شاخص‌های خود را در مقایسه با سال پیش از آن بهبود بخشد و نتایج قابل‌ملاحظه‌ای به دست آورد. مهم‌ترین اقدامات این شرکت را می‌توان افزایش تولید و کسب رکورد تولید در این شرکت، افزایش بهره‌وری تجهیزات و ماشین‌آلات و استفاده از قطعات یدکی مناسب، بهره‌برداری از خطوط تولید جدید همچون فاز دوم سرچشمه و نیز فاز دوم سونگون، کاهش بهای تمام‌شده کاتد به‌میزان 5/5 درصد و کنسانتره به میزان 13 درصد، کاهش مصرف انرژی در همه حوزه‌های آب، برق و گاز و در نهایت افزایش بهره‌وری نیروی انسانی به میزان سه درصد نام برد.
افزایش تولید: در شرایطی که اوضاع بازار مس در حال نزدیک شدن به بدترین دوران تاریخ خود بود، شرکت ملی صنایع مس ایران نه‌تنها تولیدات خود را کاهش نداد، بلکه توانست میزان تولید مس محتوای خود را افزایش دهد. این امر از طریق راه‌اندازی برخی از واحدهای جدید همچون فاز دوم تغلیظ سرچشمه و نیز فاز دوم تغلیظ سونگون حاصل شد. ضمن اینکه از کارخانه پالایشگاه خاتون‌آباد نیز به‌طور آزمایشی بهره‌برداری به عمل آمد که می‌تواند در آینده به افزایش تولیدات این شرکت کمکی شایان کند.

کاهش بهای تمام‌شده: طبق گزارش شرکت ملی مس، هزینه تولید مس محتوای کنسانتره شرکت در سال 1394 به حدود 1/96 میلیون ریال بر تن رسید که این میزان حدود 13 درصد، در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، کاهش یافت. هزینه تولید کاتد کل شرکت ملی مس نیز در سال 1394 به‌میزان 4/146 میلیون ریال بر تن بود که در مقایسه با سال گذشته، 5/5 درصد کاهش یافت.

انرژی مصرفی: شرکت ملی صنایع مس ایران برای بقا در این شرایط، برنامه‌هایی را در جهت کاهش مصرف انرژی اجرا کرده است. در این راستا، میزان آب استفاده‌شده به ازای هر تن کنسانتره تولیدی تغلیظ سرچشمه در سال 1394، نسبت به مدت مشابه سال قبل، سه درصد کاهش یافته است. همچنین، در مصرف برق و گاز مصرفی به ازای هر تن کاتد تولیدی پالایشگاه سرچشمه در سال 1394، به‌ترتیب 10 و 2/9 درصد صرفه‌جویی به عمل آمده است. میزان مصرف برق نیز در مقایسه با مدت مشابه سال قبل 7/1 درصد کاهش نشان می‌دهد. علاوه بر این، مقدار گازوئیل و گاز مصرفی به‌ترتیب 29 و 27 درصد کاهش یافته‌اند. ضمن اینکه در میزان آب مصرفی برای تولید این میزان کاتد در مقایسه با مدت مشابه سال قبل تغییری حاصل نشده‌ است.
کاهش هزینه‌ها برای بقا ضروری است
همان‌طور که مشاهده شد، آمارها حاکی از کاهش هزینه‌های اساسی شرکت ملی مس طی سال گذشته است. در صورتی که این استراتژی ادامه یابد، به‌طور حتم این شرکت می‌تواند از این بحران به سلامت عبور کند و پله‌های ترقی را در سال‌های رونق پشت سر بگذارد؛ زیرا کاهش هزینه‌های تمام‌شده تولید می‌تواند به افزایش رقابت‌پذیری و نیز افزایش حاشیه سود شرکت کمک کند، همچنان‌که این استراتژی باعث افزایش تولید و بهره‌وری در شرکت ملی مس شده است. این استراتژی و نیز اقدام به اجرای آن، می‌تواند سرلوحه دیگر شرکت‌ها قرار گیرد تا با استراتژی صحیح، به مقابله با بحران کنونی بروند و صنعت مس کشور را در مقابل صنایع مس دیگر کشورها، رقابت‌پذیرتر سازند.

برای مطالعه نسخه PDF این مقاله که در نشریه «اخبار فلزات» منتشر شده است، پیوست زیر را دانلود کنید. 

نام‌ :
ایمیل :
نمایش داده نمی‌شود
متن :
 
عضویت در خبرنامه
نام‌ و نام‌خانوادگی:
ایمیل :
مس پرستلگرام
به نظر شما سایت عصر‌مس‌آنلاین بهتر است بیشتر به چه مطالبی بپردازد؟