کد مطلب : ‌10802
خبرگان مس، دانش خود را مستند می‌کنند

دعوت به مراسم ثبت دانسته‌ها

تشکیل «انجمن‌های خبرگی» از بخش‌های طرح جامع مدیریت دانش در شرکت ملی صنایع مس ایران است. این انجمن‌ها با مستندسازی دانش خبرگان در آستانۀ بازنشستگی شرکت مس، گامی مهم در حفظ سرمایه‌های دانشی آن برداشته‌اند. گزارش نشریه «عصر مس» را در این‌باره می‌خوانید.

از اجرای «طرح جامع مدیریت دانش» در شرکت ملی صنایع مس ایران، نزدیک به دو سال می‌گذرد. این طرح که ابتدا در امور ذوب سرچشمه، امور تغلیظ میدوک و امور نظارت مس منطقۀ کرمان آغاز به کار کرد، حالا در تمامی بخش‌های مس منطقۀ کرمان در حال اجراست. یکی از اتفاقاتی که در طول مدت اجرای این طرح افتاده، تشکیل «انجمن‌های خبرگی» است. انجمن‌هایی که توانسته‌اند با مستندسازی دانش خبرگان در آستانۀ بازنشستگی شرکت مس، گامی مهم در حفظ سرمایه‌های دانشی شرکت بردارند. «محسن جهانشاهی»، رئیس برنامه‌ریزی آموزشی و مدیر ارشد مدیریت دانش شرکت ملی صنایع مس ایران، در گفت‌وگو با «عصر مس» به کارهایی که در طول این مدت در اجرای طرح جامع مدیریت دانش انجام گرفته، اشاره می‌کند و شرح می‌دهد که خبرگان مسی چگونه دانش خود را در اختیار آیندۀ شرکت قرار می‌دهند.

یک مرور

برای استقرار طرح مدیریت دانش، یک نقشۀ راه تعریف شده است؛ براساس این نقشۀ راه در مرحلۀ نخست، ایجاد بسترهای اولیۀ مدیریت دانش و پیاده‌سازی در سطح پایلوت صورت گرفت. سپس توسعۀ اول طرح مدیریت دانش انجام شد که در آن، توسعۀ زیرساخت‌ها در کل خط تولید، ایجاد شبکۀ مهندسان دانش در خط تولید، مستندسازی تجربیات 20 خبرۀ منتخب و شناسایی منابع دانشی موجود روی داد. طرح توسعۀ دوم مدیریت دانش به دنبال توسعۀ زیرساخت‌ها در امور اداری، مدیریت دانش طرح‌های توسعه، توسعۀ دانش‌کاران و ایجاد زیرساخت‌های مورد نیاز در سایر مجتمع‌هاست. در طرح توسعۀ سوم مدیریت دانش، اهدافی مثل ارتقای سطح بلوغ مدیریت دانش و ایجاد شبکۀ دانشی صنعت مس کشور دنبال می‌شود. پس از اجرای مرحلۀ نخست طرح جامع، در طرح توسعۀ اول، شناسایی خبرگان و مهندسان دانش ازجمله مهم‌ترین اقدامات بود. رئیس برنامه‌ریزی آموزشی و مدیر ارشد مدیریت دانش شرکت مس با اشاره به مراحل اجرایی این نقشۀ راه، می‌گوید: «پیش از وارد شدن به مبحث مراحل اجرایی طرح مدیریت دانش و چگونگی تشکیل انجمن‌های خبرگی، لازم می‌دانم اشاره کنم طرح جامع مدیریت دانش چه اهدافی را دنبال می‌کند. همه این جمله را شنیده‌اند که اگر ما دانش‌مان را با دیگران به اشتراک نگذاریم، مجبور خواهیم شد که چرخ را دوباره اختراع کنیم. این مهم‌ترین هدف مدیریت دانش است.» او ادامه می‌دهد: «حین فرآیندها و پروژه‌های کاری، دانش‌هایی تولید می‌شود که نیاز به سامان‌دهی و ثبت‌وضبط دارد. ما پس از جمع‌آوری، ارزیابی، دسته‌بندی و بازیابی این دانش‌ها توسط نرم‌افزار‌ جامع مدیریت دانش، اقدام به تولید یک بانک دانش خواهیم کرد. این کار مانع از اتلاف سرمایه‌های دانشی شرکت می‌شود که معمولاً پس از بازنشسته شدن یا خروج کارکنان از کار اتفاق می‌افتد. علاوه بر این، همان‌طور که اشاره شد از انجام دوباره‌کاری‌ها و اتلاف سرمایه‌های فکری و مادی شرکت جلوگیری می‌شود.» جهانشاهی همچنین اضافه می‌کند: «اخذ، نظم‌دهی، دسترسی‌دهی کنترل‌شده و طبقه‌بندی مستندات دانشی، بهبود و مکانیزه کردن نظام پاداش‌دهی مادی و ارزشی دانشی، ایجاد نقشۀ دانش سازمانی، ایجاد فضایی برای سؤالات دانشی به‌گونه‌ای که دانش در سریع‌ترین زمان به مناسب‌ترین فرد برای پاسخ‌گویی ارائه شود و حرکت به سمت ایجاد یک سازمان تولیدی و پژوهشی دانش‌محور، ازجمله دیگر اهداف طرح جامع مدیریت دانش در شرکت مس است.»

رئیس برنامه‌ریزی آموزشی شرکت مس، سپس دربارۀ مراحل اجرای طرح جامع مدیریت دانش می‌گوید: «این طرح در پنج مرحلۀ شناخت و ارزیابی وضعیت موجود، تدوین ساختار و رویه‌های مدیریت دانش، فرهنگ‌سازی و آموزش، طراحی و ایجاد شبکه‌های دانش و پیاده‌سازی نرم‌افزار مدیریت دانش اجرا شد.» به گفتۀ او در مرحلۀ نخست طرح، سند شناخت نقاط قوت و قابل بهبود مدیریت دانش شرکت تدوین شد. پس از آن، در سال 1394 پایلوت اولیۀ طرح جامع مدیریت دانش انجام شد که 100 مهندس دانش از امور ذوب سرچشمه، 60 مهندس دانش از امور تغلیظ  میدوک و 40 مهندس دانش از امور نظارت مس منطقۀ کرمان در آن شرکت داشتند. در این مرحله، با کمک مهندسان دانش فیلدها یا همان حوزه‌های دانشی مس منطقۀ کرمان استخراج شد. حوزه‌های دانشی پس از استخراج به‌صورت یک ساختار درختی درآمدند. در این ساختار درختی، سرفیلدها یا همان فیلدهای مادر در سطح اول قرار گرفته و سپس به‌صورت سطح به سطح خرد می‌شوند. تشکیل یک ساختار درختی از فیلدهای دانشی، یک دید کلی از حوزه‌های دانشی کل شرکت ایجاد می‌کند که می‌تواند به افراد در انتخاب خبرگان سازمان برای استخراج دانش فردی کمک کند. جهانشاهی ادامه می‌دهد: «در مرحلۀ تدوین ساختار و رویه‌های مدیریت دانش، شرح وظایف کمیتۀ مدیریت دانش، شرح وظایف مهندسان دانش، آیین‌نامۀ ساختار مدیریت دانش و آیین‌نامۀ انگیزش مدیریت دانش تدوین شد. با برگزاری جلسات کمیتۀ مدیریت دانش و جلسات شورای راهبری مدیریت دانش، ساختار مدیریت دانش و آیین‌نامه‌های رویه‌های مدیریت دانش هم تدوین شد.» در مرحلۀ فرهنگ‌سازی و آموزش، پس از شناسایی خبرگان و مهندسان دانش، افراد با ابزارهای مختلف ازجمله جزوه، خبرنامه، پوستر، کارگاه و... آموزش دیدند تا بیاموزند چگونه دانش‌های خود را با دیگران به اشتراک بگذارند. به این ترتیب، 2500 نفرساعت آموزش‌های عمومی و تخصصی در پایلوت‌های اولیه و 5000 نفرساعت آموزش‌های عمومی و تخصصی در توسعۀ اول در این بخش انجام شد.
مدیر ارشد مدیریت دانش شرکت مس در شرح مراحل چهارم و پنجم مدیریت دانش می‌گوید: «طراحی و ایجاد شبکه‌های دانش شامل شناسایی حوزه‌های تخصصی با اولویت بالای سازمان، تدوین خلاصۀ آموزشی تشکیل انجمن‌های خبرگی، کارگاه آموزشی مهندسان دانش، تکمیل شناسنامۀ انجمن‌های خبرگی و تشکیل انجمن خبرگی در حوزه‌های تخصصی بود. در مرحلۀ پنجم، یعنی مرحلۀ پیاده‌سازی نرم‌افزار مدیریت دانش نیز نصب نرم‌افزار مدیریت دانش، بارگذاری فیلدهای دانشی، عضویت در نرم‌افزار، ثبت دانش، ثبت مستند و تعاملات اجتماعی سازمانی اجرا شد. در این بخش، حدود 900 نفر در نرم‌افزار عضو شدند، بیش از 523 دانش و بیش از 85 مستند ثبت شد، 20 انجمن خبرگی در حوزه‌های تخصصی تشکیل شد و 2400 مورد تعاملات اجتماعی سازمانی انجام گرفت.»

گنجینه‌ای به اسم خبره

شناسایی و ثبت دانش خبرگان، ازجمله مهم‌ترین فازهای اجرایی اولین مرحلۀ توسعۀ مدیریت دانش بود. جهانشاهی در این زمینه می‌گوید: «بخش اعظم سرمایه‌های دانشی نزد خبرگان سازمانی، مستند نشده و صرفاً در ذهن آن‌ها باقی می‌ماند. به‌طوری‌که با جدایی آن‌ها از سازمان، این دانش‌ها نیز از دست می‌روند و امکان بازیابی آن‌ها هم وجود ندارد. این در حالی است که دانش‌های پیشینی پرسنل کلیدی سازمان، اهمیت فراوانی دارد. از همین رو انجمن‌های خبرگی تشکیل شد تا تجارب این خبرگان مستند شود.» به گفتۀ او، مستندسازی تجارب خبرگان عبارت است از «مجموعۀ فعالیت‌هایی که توسط تسهیل‌گران دانش برای کسب دانش یک خبره، ساختاردهی آن در قالب بستۀ دانشی و آماده‌سازی برای انتشار در فرآیند مدیریت دانش» انجام می‌گیرد.
مدیر ارشد مدیریت دانش شرکت مس دربارۀ انتخاب این خبرگان می‌گوید: «همۀ کسانی که در مس منطقۀ کرمان مشغول به فعالیت هستند و در طی دو سال آینده وارد مرحلۀ بازنشستگی یا از شرکت منتقل می‌شوند، در صورت داشتن توانایی و سابقۀ قابل قبول در فعالیت‌های فنی یا مدیریتی، خبره محسوب می‌شوند. تشخیص این امر به عهدۀ مدیر بالادستی خبره و تصویب کمیتۀ مدیریت دانش شرکت است. ضمناً افراد با تجربه و تسلط بالا در حوزه‌های راهبردی سازمان می‌توانند با تصویب کمیتۀ مدیریت دانش به‌عنوان خبره قلمداد شوند.» به این ترتیب، خبرگان شرکت ملی صنایع مس ایران براساس شاخص‌هایی نظیر مرجعیت کاری، یعنی میزان رجوع پرسنل به فرد مورد نظر برای حل مسائل کاری، ردۀ فرد، ارتباط با فرآیندهای کلیدی، نزدیکی به جدایی از واحد، سابقۀ کار در حوزۀ کاری، علاقه‌مندی به همکاری و شخصیت فردی در استخراج دانش، سوابق تحصیلی و آموزشی و فعالیت فرد در واحدهای بیشتر و پست‌های حساس‌تر، یعنی خبرگی چندوجهی انتخاب شدند. پس از شناسایی این افراد، اولویت مصاحبه با خبرگان بررسی و تعیین شد، سپس تسهیل‌گران مدیریت دانش هر خبره مشخص و پرسش‌نامۀ دانش شخصی توسط خبره تکمیل شد. پس از آن، تعیین سرخط‌های دانشی خبره، انجام جلسات مصاحبۀ استخراج دانش، تکمیل فرم‌های دانش توسط مهندس دانش و نهایی کردن دانش توسط خبره و ورود به سیستم توسط مهندس دانش صورت گرفت. جهانشاهی می‌گوید: «در جریان این مراحل، دانش خبرگان مس منطقۀ کرمان مستند شد. مهم‌ترین اهدافی که در این بخش مدنظرمان بود حفظ گنجینه‌های دانشی سازمان به نام خبرگان، فراهم‌آوری امکان رشد پلکانی، حفظ مزیت‌های رقابتی ناشی از دانش خبرگان، شناسایی فرصت‌های استفاده از خبرگان پس از بازنشستگی و فراهم کردن فرصت‌های بحث و تبادل‌نظر دانشی متمرکز بود که در این مرحله محقق شد.»

نام‌ :
ایمیل :
نمایش داده نمی‌شود
متن :
 
عضویت در خبرنامه
نام‌ و نام‌خانوادگی:
ایمیل :
مس پرستلگرام
به نظر شما سایت عصر‌مس‌آنلاین بهتر است بیشتر به چه مطالبی بپردازد؟