کد مطلب : ‌10810
نگاهی به عملکرد شرکت مس در کاهش هزینه‌های تولید

فراتر از روند جهانی

یکی از دستاوردهای شرکت ملی صنایع مس ایران در سال گذشته که سال «اقتصاد مقاومتی، اقدام و عمل» نام داشت، کاهش قیمت تمام‌شده محصول این شرکت بود. نشریه «عصر مس» در یادداشتی ابعاد این دستاورد را بررسی کرده است.

فرشید سلطان‌زاده*

طی چند سال گذشته، صنعت مس دنیا توانسته با مدیریت هزینه‌های سرمایه‌ای و قیمت تمام‌شده، از پس دوران رکود قیمت‌ها برآمده و با رونق تدریجی بازار، به آینده‌ای بهتر امیدوار باشد. در ایران نیز مدیران این صنعت از کاهش قیمت تمام‌شدۀ صنعت مس صحبت می‌کنند. در این یادداشت سعی داریم با بررسی اجمالی وضعیت هزینه‌های تولید مس در دنیا، ارزیابی دقیق‌تری از وضعیت هزینه‌های تولید مس در کشور ارائه دهیم.
هزینه‌های تولید مس عموماً در دنیا تحت عنوان هزینه‌های تولید معدنی یا معدن‌کاری مس شناخته می‌شوند که شامل هزینۀ تولید هر تن مس محتوای کنسانتره و هزینۀ واقعی‌سازی آن یا هزینۀ تولید مس محتوای کاتد الکترووینینگ (تولید مس از کانسنگ‌های اکسیدی به روش هیدرومتالورژی) است. هزینۀ واقعی‌سازی در تولید مس از ذخایر سولفیدی، عمدتاً شامل تعرفۀ ذوب و پالایش و هزینه‌های حمل کنسانتره است. در سوی دیگر و در بخش ذوب و پالایش، عموماً هزینه‌ها بدون احتساب هزینۀ مواد اولیۀ مصرف‌شده و در قالب هزینه‌های تبدیل مس ارائه می‌شوند که در دهه‌های اخیر، رقمی حدود 400 تا 700 دلار بر تن را شامل می‌شود. با در نظر گرفتن هزینۀ تولید معدنی مس که معمولاً چندهزار دلار بر تن است و پایین‌تر بودن هزینۀ ذوب و پالایش و همچنین توجه به این موضوع که عمدۀ حاشیۀ سود صنعت مس در بخش بالادستی و تولید کنسانتره قرار دارد، طبیعی است که عمدۀ تحلیل‌ها و گزارش‌های موجود به هزینه‌های تولید در بخش معدن، تغلیظ یا SX-EW اختصاص داشته باشد.
با این حال، معیارهای سنجش قیمت تمام‌شده در دنیا در حال تغییر و تحول هستند و سعی می‌شود با احتساب هزینه‌های مختلفی که صرف تولید و پیشتیبانی از تولید و فروش محصول می‌شود، برداشت صحیح، منطقی و قابل مقایسه‌ای از تولید معدنی مس ایجاد شود که به‌واسطۀ آن، بتوان تصمیمات درستی در زمینۀ افزایش بهره‌وری اقتصادی این صنعت گرفت. هم‌اکنون، قیمت تمام‌شدۀ تولید معدنی مس عموماً در دو ساختار محاسبه و ارزیابی می‌شود. یکی که قدیمی‌تر است، تحت عنوان قیمت تمام‌شدۀ نقدی با احتساب درآمد حاصل از فروش محصولات نیمه‌ساخته شناخته می‌شود و دیگری، روشی است که با اصطلاح هزینه‌های تولید تناسبی (Pro Rata) شناخته می‌شود و روش جدیدتری در ارزیابی قیمت تمام‌شده است. در روش قدیمی‌تر، همۀ هزینه‌های تولید در محاسبات مد نظر قرار می‌گیرد و درآمد حاصل از فروش طلا، نقره، مولیبدن و سایر محصولات جانبی از هزینه‌ها کسر می‌شود؛ به همین دلیل، هزینۀ تولید برخی از معادن نظیر معدن المپیک‌دم در استرالیا که محتوای بالایی از فلزات باارزش دارد، در این روش منفی محاسبه می‌شود. در روش جدیدتر، کل هزینۀ تولید به نسبت ارزش فروش هر محصول از فروش کل، تسهیم و به هریک از محصولات، چه مس باشد و چه محصولات جانبی، هزینه و قیمت تمام‌شده‌ای اختصاص داده می‌شود.
در ایران، شرکت‌های معدنی از روش‌های حسابداری سنتی برای محاسبۀ قیمت تمام‌شده استفاده می‌کنند که هیچ تناسبی با روش‌های مورد استفاده در دنیا ندارد. حتی اگر شرکتی به‌صورت درون‌سیستمی به ارزیابی قیمت تمام‌شده با روش‌های استاندارد بپردازد، نتیجه به بیرون از شرکت منعکس نمی‌شود که این موضوع خود از میزان شفافیت عملکرد این صنعت می‌کاهد. لازم است بازنگری کلی در زمینۀ روش‌های محاسبۀ قیمت تمام‌شده در کل صنایع کشور انجام شود تا مدیران و تصمیم‌گیران، با دانش کافی نسبت به سودآوری فعالیت‌های مختلف صنعتی، بتوانند تصمیمات درستی دربارۀ ادامۀ فعالیت واحدهای تولیدی یا فعالیت‌های توسعه‌ای بگیرند. به‌طور مثال، صنعت مس طی دوره‌های قبل، از همین عدم شفافیت آسیب دیده و بعضاً سرمایه‌گذاری‌های اشتباهی نیز به دلیل در اختیار نداشتن قیمت تمام‌شدۀ صحیح اتفاق افتاده است. خوش‌بختانه اخیراً اقدامات مؤثری در این زمینه انجام شده که نیاز است روند موجود تداوم یابد و دستورالعمل‌های مشخصی در این صنعت تبیین شود.
طبق آخرین آمار اعلام‌شده از سوی شرکت ملی صنایع مس ایران، قیمت هر تن مس تولید این شرکت در سال 1395 برابر با 3,800 دلار بر تن بوده است. به نظر می‌رسد رقم کلی بدون در نظر گرفتن این‌که ارزش محصولات جانبی از قیمت تمام‌شده مس کاسته شده است یا خیر، حدوداً همین میزان باشد. آخرین داده‌هایی که از آن مطلع هستم نشان می‌دهد قیمت تمام‌شدۀ هر تن کنسانتره در نه‌ماهۀ همان سال، نزدیک به 2000 دلار بر تن بوده که با توجه به شرایط موجود، رقم مناسبی برای بخش معدن‌کاری و تغلیظ است. در بخش‌های ذوب و پالایش، هزینه‌های تبدیل به بیش از 1000 دلار بر تن می‌رسد که هزینۀ بالایی است و نشان می‌دهد در این بخش، بهره‌وری مناسبی وجود ندارد. در بخش هیدرومتالورژی نیز، قیمت تمام‌شده بالاست و به نظر می‌رسد به دلیل کمبود ذخایر اکسیدی و خالی ماندن ظرفیت تولید، قیمت تمام‌شدۀ کاتد هیدرومتالورژی بالاتر از پیرومتالورژی باشد. البته شرکت مس در حال اصلاح ساختار ذوب و پالایش و تولید اسید سولفوریک است که با راه‌اندازی پروژه‌های این بخش، احتمالاً شاهد کاهش قیمت تمام‌شده در این بخش باشیم. در بخش هیدرومتالورژی نیز، باید اصلاحاتی به منظور افزایش بهره‌وری اتفاق بیفتد.
با این توضیحات باید اشاره کرد متوسط جهانی هزینۀ تولید معدنی مس به‌صورت هزینۀ نقدی با احتساب درآمد محصولات جانبی طی سال 2016، برابر با 2,407 دلار بر تن بوده است. در روش جدیدتر و هزینه‌های تناسبی، متوسط هزینۀ تولید هر تن مس در دنیا در سال گذشته، حدود 3,500 دلار بر تن بوده است که البته این رقم، چندان با قیمت تمام‌شدۀ مس در کشور به دلیل تفاوت‌های ساختاری در روش محاسبه، قابل مقایسه نیست.
نکتۀ جالب این است که قیمت تمام‌شده در روش قدیمی‌تر در دنیا طی سال 2013 برابر با 2,989 دلار بر تن بود و صنعت مس در واکنش به روند کاهشی قیمت‌ها، نزدیک به 20درصد از قیمت تمام‌شدۀ خود کاسته است. آمار موجود نشان می‌دهد شرکت ملی مس نیز در سال 1394، توانسته قیمت کاتد را به میزان 5.5 درصد و همچنین قیمت مس محتوای کنسانتره را به میزان 13درصد نسبت به سال 1393 کاهش دهد. هنوز داده‌های نهایی از عملکرد شرکت در سال 1395 در اختیار نیست؛ ولی به نظر می‌رسد مجدداً در سال 1395 نیز شرکت موفق به کاهش هزینه‌ها شده است و قیمت تمام‌شده در مجموع از سال 1391 تاکنون، حدود 1300 دلار بر تن افت کرده باشد. در صورتی که عدد 3,800 دلار بر تن سال گذشته را ملاک قرار دهیم، بیش از 25درصد کاهش در قیمت تمام‌شده می‌شود که دستاوردی قابل توجه و حتی فراتر از روند جهانی آن به‌شمار می‌رود.
راه‌اندازی پروژه‌های سودده، افزایش تولیدات معدنی، کاهش هزینه‌های مالی با ارتقای عملکرد فروش و بازپرداخت بدهی‌های بانکی، همه عوامل مهمی هستند که باعث شده این شرکت بتواند عملکرد درخور توجهی از خود طی چند سال گذشته به جای بگذارد. عملکردی که می‌تواند الگوی مناسبی برای سایر شرکت‌های معدنی فعال در کشور باشد.

* مدیرعامل شرکت فلزات و مواد آرمان آتورپات و کارشناس اقتصادی صنایع معدنی

نام‌ :
ایمیل :
نمایش داده نمی‌شود
متن :
 
عضویت در خبرنامه
نام‌ و نام‌خانوادگی:
ایمیل :
مس پرستلگرام
به نظر شما سایت عصر‌مس‌آنلاین بهتر است بیشتر به چه مطالبی بپردازد؟