کد مطلب : ‌11

ایزوتوپ‌های مس

دوقلوهای همسان
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌هایی که در عناصر و مواد مختلف مورد بررسی قرار می‌دهند، عدد اتمی و جرم اتمی عناصر است. این دو ویژگی در بسیاری از موارد سبب شناخت و تمایز بین عناصر می‌شوند. اتم‌ها و عناصر در شکل‌های مختلفی در طبیعت یافت می‌شوند که هر یک از این اشکال دارای ویژگی‌های خاص خود هستند. در این بین اصطلاحی که برای اتم‌هایی با عدد اتمی یکسان و جرم اتمی متفاوت به کار برده می‌شود ایزوتوپ نام دارد. ایزوتوپ یک واژه یونانی است و به اشکالی از اتم گفته می‌شود که در جرم اتمی‌شان تفاوت دارند. ایزوتوپ‌های مس جزو مهم‌ترین خواص آن است.

 

ایزوتوپ‌های مس
بسیاری از اتم‌ها در شکل‌های مختلفی وجود دارند. مثلا مس دو شکل دارد: مس 63 که 70 درصد کل مس موجود در طبیعت است و مس 65 که 30 درصد بقیه را تشکیل می‌دهد. شکل‌های مختلف اتم، ایزوتوپ نامیده می‌شوند. هر دو اتم مس 63 و مس 65 دارای 29 پروتون هستند، ولی مس 63 دارای 34 نوترون و مس 65 دارای 36 نوترون است. هر دو ایزوتوپ خصوصیات یکسانی دارند و هر دو هم پایدارند.

 

ایزوتوپ‌های پایدار مس
در عنصر مس، علاوه بر تعداد زیادی رادیوایزوتوپ، دو ایزوتوپ پایدار Cu-63 و Cu-65 موجود است. تعداد بسیار زیادی از این رادیوایزوتوپ‌ها نیمه‌عمرهایی به مقیاس دقیقه یا کمتر دارند، طولانی‌ترین نیمه عمر متعلق به Cu-64 است که مدت آن 12.7 ساعت، با دو حالت فرسایشی است که منجر به محصولات جداگانه می‌شود.
برای نشان دادن ایزوتوپ‌های یک عنصر، ابتدا نام آن عنصر، سپس یک خط فاصله (-) و در آخر جرم اتمی آن ایزوتوپ نوشته می‌شود. مثلا هیدروژن دارای سه ایزوتوپ هیدروژن-1 (پروتیوم)، هیدروژن-2 (دوتریوم) و هیدروژن-3 (تریتیوم) است که هسته آنها به ترتیب حاوی 0، 1 و 2 نوترون است. یا ایزوتوپ اورانیوم 235 را به صورت U-235 نمایش می‌دهند. روش دیگر، نوشتن جرم اتمی ایزوتوپ در قسمت بالا و سمت چپ نماد شیمیایی عنصر است مانند 235U که برای نمایش همان ایزوتوپ اورانیوم 235 است.

 

متلاشی شدن هسته
از آن‌جا که ایزوتوپ‌های یک عنصر ساختار الکترونی مشابهی دارند، بنابراین ویژگی‌های شیمیایی آن‌ها نیز یکسان است، اما ویژگی‌های هسته‌ای آن‌ها متفاوت است. اگر نسبت تعداد نوترون‌های موجود در یک ایزوتوپ به پروتون‌های آن خیلی کم یا خیلی زیاد باشد، هسته تمایل به متلاشی شدن پیدا می‌کند.
واژه‌نامه: در فارسی واژه‌های «همجا» و «هم‌مکان» در برابر واژه ایزوتوپ پیشنهاد شده است.
نکته: فردریک سودی اصطلاح ایزوتوپ (از واژه یونانی به معنای هم‌مکان) را برای اتم‌های یک عنصر که از نظر جرم با یکدیگر تفاوت دارند پیشنهاد کرد.


خواص ایزوتوپ‌ها
ایزوتوپ‌های یک عنصر خواص شیمیایی یکسانی دارند. اما خواص فیزیکی آن‌ها متفاوت است. تقریبا تمام عناصر موجود در طبیعت مخلوطی از چند ایزوتوپ هستند. مانند اکسیژن که دو ایزوتوپ دارد و یا مس که چند ایزوتوپ دارد. برخی از عناصر دارای ایزوتوپ‌هایی هستند که از خود اشعه‌های نامرئی رادیواکتیو ساطع می‌کنند. این ایزوتوپ‌ها پس از تشعشات رادیواکتیوی به ایزوتوپ‌های دیگر تبدیل می‌شوند.

 

خواص ایزوتوپ‌های پرتوزا
ایزوتوپ‌های پرتوزا بسیار مفید هستند. ایزوتوپ‌هایی مانند کبالت 60 و رادیوم در توقف رشد سلول‌های سرطانی موثر هستند. دانشمندان طی فرآیندی موسوم به تعیین عمر با پرتوزایی به وسیله ایزوتوپ‌های پرتوزا عمر گیاهان و جانوران مرده را تعیین می‌کنند. از ایزوتوپ‌های ید هم برای درمان بیماری گواتر استفاده می‌شود. از ایزوتوپ‌های مصنوعی در بررسی واکنش‌های شیمیایی نیز استفاده می‌شود.
 

نام‌ :
ایمیل :
نمایش داده نمی‌شود
متن :
 
عضویت در خبرنامه
نام‌ و نام‌خانوادگی:
ایمیل :
مس پرستلگرام
به نظر شما سایت عصر‌مس‌آنلاین بهتر است بیشتر به چه مطالبی بپردازد؟